het grote boekexperiment

Er is geen zandmannetje meer

Verhaaltje voor het slapengaan

Voor het slapengaan nog een verhaaltje. Kon het maar altijd zo blijven. Onschuldig, ontspannend, sussend, troostend. Een aanmoediging in de strijd tegen het donker van de nacht. Om lekker te slapen ook en te dromen van de prins op het witte paard of de dappere Rode Ridder.
Gelukkig wisten we toen nog niet dat die fijne kinderverhaaltjes konden overgaan in grotemensenverhalen die nachten donkerder zouden maken, zoete dromen beletten en het inslapen verzuren. Toch blijven we onszelf die verhalen vertellen. Niemand anders vertelt ze ons dan wijzelf, aan onszelf, in ons bed. Bedverhalen. Telkens opnieuw voor het slapengaan.

In een bed mag je alleen maar slapen of vrijen, zeggen de slaapspecialisten. Waar vertellen zij dan hun grotemensenverhalen?
Je kunt ze vooraf opschrijven, raden ze aan. Ergens in een andere ruimte, maar niet in je slaapkamer. Zeker geen cirkeldenken in je bed. Maar wat als je ze niet kunt opschrijven? Die verhalen in je bed hangen niet netjes samen. Er zit zo weinig structuur in. Beelden zijn het, fragmenten, hoofdstukken, onsamenhangend als losse projectielen in de ijle ruimte van je onvoltooide levensboek.
De film speelt zich opnieuw af. Dat hoor je toch vaak zeggen? Dat is toch geen praat voor de vaak? Voor je kunt slapen, draai je de film van de dag van vandaag, maar ook van vroeger, van veel vroeger, van wat je ook niet meer wilt zien, maar je vertelt het jezelf opnieuw. Het verhaal is vaak sterker dan jezelf. Het is een deel van jezelf, want jij speelt erin mee. Je speelt de hoofdrol of de bijrol. Maar hoe je het ook afspeelt, je bent er steeds bij betrokken. Je kunt het sprokkelverhaal maar moeizaam stoppen. Het gaat met jou aan de haal.

De mooie, aangename, plezierige flashbacks ontlokken je binnenpretjes. Je lacht genoeglijk met kleine ademstootjes uit je neus of nauwelijks hoorbaar kleine gutturale genotkreuntjes. Je trekt je gesloten ogen dieper samen en je mondhoeken krullen omhoog. Maar van dit alles zie je niets. Het is donker. Je schurkt nog lekker even over je lakens; je kronkelt op je goede zijde – de slaapzijde – en je voelt dat inslapen wel zal lukken.

Zo lukt het niet altijd. Vaak zien we minder aangename films afrollen. Jammer genoeg zijn het geen verhalen die zich buiten de werkelijkheid afspelen. Je kunt dan beter een roman lezen. Fictie is milder dan werkelijkheid die harder is dan fictie. En je beseft het: jouw filmrol is niet kieskeurig en hoeft zelfs geen onderschrift om je opnieuw te confronteren met onbegrip, schaamte, vernedering, spijt, verontwaardiging… Een amalgaam van pijn en zoveel soorten van verdriet. Je weet het zo goed als ik.

Maar wat mij het meeste kwelt voor het inslapen zijn gevoelens van gemis. Bijzonder mooie herinneringen die toch pijn doen, diep vanbinnen en heel intens. ‘Hartzeer’ zegt men, omdat het kleeft aan wat er niet meer is, aan een afscheid. Definitief. Voorgoed voorbij in dit bestaan. En ja, toen zij er nog waren, wist ik het wel: zo kon het niet blijven duren. Dit weten was slechts een kortstondig, bang en vaag bewustzijn en hopelijk nog ver af van wat later onafwendbaar zou zijn. Later, zoals het nu veel veel later en te laat geworden is om nog te zeggen hoeveel ik van ze hield en hoe getroost, gesust ik was en niet meer bang toen zij mij ooit een bedverhaaltje voorlazen. Ik wrijf iets weg uit mijn ogen. Het is geen zand. Er is geen zandmannetje meer.

Magda Borms (1950) is licentiate Letteren en Wijsbegeerte, filosofe en voormalig onderwijsadviseur en auteur van ‘Alzheimer. Een ongevraagde, ongewenste, verwenste bezoeker’. Ze houdt van cultuur, literatuur en haar vier schatten van kleinkinderen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS

%d bloggers liken dit: